Rouwstand 23 september 2024

 De molen is in de rouwstand gezet vanwege het overlijden van Mevrouw Rakhorst. Haar overleden man heeft veel voor de molen betekent en haar zoons zijn nu nog actief voor de molen.

 

Jaarverslag over 2023 van de Mölle van Bats te Veessen

Draaien, malen, schade, hoog water.

In 485 uur op 66 dagen van maandag 3 januari tot en met zaterdag 30 december is er met de molen gedraaid en heeft de wiekenas 275.196 omwentelingen gemaakt. In onze vakantie in september is in twee grote big bags een partij graan aangeleverd door het Ecologisch Erf Emst. We hadden afgesproken dat wij dat wel wilden malen en waren er blij mee. Op 6 oktober is er proef gemalen met twee zakjes van 25 kg elk. Daarbij viel een wig uit de bonkelaar die we goed hebben vastgeslagen en geborgd met een spijker zoals de andere wiggen. Op 7 oktober begonnen we te malen bij een goede wind. Na 100 kg kwam er een windvlaag die de molen zo hard deed lopen dat twee kammen in het bovenwiel braken

en de bonkelaar ten opzichte van de koningsspil opschoof.

Doordat de koningsspil bovenaan niet mooi vierkant is, is het opwiggen van de bonkelaar daarop altijd een zwak punt geweest. Op 26 augustus waren de wiggen ook nog nagelopen en in het jaar

2011 hebben we vergelijkbare averij meegemaakt. Om te kunnen blijven draaien is eerst de koningsspil bovenaan uit zijn draaipunt gehaald zoals we in 2011 ook hadden gedaan. Later is de bonkelaar losgemaakt en een stuk naar beneden gedaan. Daardoor kon de koningsspil weer op zijn plaats, wat het kruien makkelijker maakt, terwijl de spil toch niet meedraait. Na een paar weken hebben molenaars van Molen De Vlijt in Wapenveld 200 kg van het graan opgehaald om daar te malen.

Eind november kwam er een hoogwatergolf die de molen niet bereikte, maar kort na kerst steeg het water tot 4,81 m boven NAP en kwam het in de molen. Eén big bag met graan was nog niet helemaal leeg, te zwaar om te tillen, maar die is met het handluiwerk op de meelzolder gehesen. De andere is met de hulp van molenmaker Daniël Ilbrink op zijn advies en met hulp van zijn twee kettingtakels een eindje omhoog gehesen, zodat hij vrij hing van het water. Op het moment dat dit wordt geschreven wordt er voor begin januari nog een hoogwatergolf verwacht op basis van neerslag die nog moet vallen.

Uitgevoerd onderhoud

Tijdens het draaien is het dagelijkse smeren uitgevoerd. In februari zijn de kammen van de bovengang gewassen. De nieuwe zeilen op wiek nummer 1 en 3 zijn in het voorjaar iets lager opgehangen. Ze hingen te hoog. Zaterdag 26 augustus zijn alle stokwiggen van de hekken van de wieken nagelopen, alsmede de wiggen van de kammen van de bonkelaar en wiggen waarmee de bonkelaar zelf is bevestigd, zoals hierboven beschreven. Op voortdurend aandringen van de monumentenwacht is het trapgat van de luizolder voorzien van een trapleuning. Deze was al jaren nog voorhanden in de molen, waarschijnlijk afkomstig uit de molenaarswoning die met de renovatie van 1998 een nieuwe trap heeft gekregen.

Restauratie

Op 14 november startte de restauratie van de stelling, waarvoor al een jaar geleden opdracht was gegeven. Een aantal van 25 stellingplanken werden vervangen, alsmede tien liggers. 

Verder staat de vervanging van tien hekstijlen op het programma waarvan er een paar met de jaarwisseling was gedaan. De rest komt in 2024 aan de beurt. Op zuidwest bleken de uiteinden van de dekligger van het hek verrot en braken af.

De staat van het schilderwerk

De molen is dringend aan een schilderbeurt toe. Een aantal planken van het stellinghek die in 2011 nieuw zijn aangebracht staat nog steeds in de grondverf van toen.

Een ander puntje van onderhoud

De baard van de kap loopt tegen een rietplank aan. Even rees het vermoeden dat het zware kruien daarvan het gevolg kon zijn, maar dat is niet zo.

Hoogtijdagen

Koningsdag was de molen versierd met vlaggetjes en vlaggen. Met Nationale Molendag half mei en met Open Monumentendag half september draaide de motor van de Stoom.

Rondje pontje

Opnieuw vergezeld van een fantastisch zonnetje – er werd nog volop gezwommen in de Hank – was het Rondje Pontje een groot succes. De fietsers maakten een route over de ponten van Wije en Olst en hadden onderweg op vijf locaties, ook bij onze molen, een rustmoment gepaard gaande aan goede horeca en live muziek.

Gelderse molendag

Op 4 november was het Gelderse Molendag en uiteraard werd er gedraaid. Het bestuur van de Gelderse Molenfederatie kwam toen langs. Bij de intocht van Sinterklaas in november draaide de molen met vlaggetjes als van ouds en opnieuw betuigde de Goedheiligman daarvoor zijn waardering.

Rouw

De molen heeft in de rouw gestaan bij het overlijden van dorpsgenotes Liedje Bakhuis en Roelie Dokter, alsmede van de moeder van molenaar Gerben

Bezoekers in het gastenboek

Een schoolklas van de school Mozaiek in Vaassen bezocht de molen op 27 maart. Op 12 mei waren er Schotse mensen in de molen die toevallig de molen open troffen, daar waren ze blij mee. Ze vonden ons dorp heel mooi en rustig. Andere buitenlanders kwamen uit Texas, Duitsland en Litouwen. Twee gasten werden poëtisch:

“Als de natuur en wind niet je leven is,
wat is er dan veel met jou mis.” Een beetje negatief, maar goed bedoeld uiteraard. Een ander was positiever:

“Laat de wind maar waaien
en deze prachtige molen maar draaien.
Besef, wij zijn er maar even.
De molen draait een veel langer leven!
Draai en geniet van het oude hout,
het is meer waard dan het kille goud.”

Molencomité

Bij diverse gelegenheden zoals de Eiermarkt, zijn er voor de fondswerving door het molencomité pannenkoeken gebakken en was er uiteraard in november de snertactie.

Archiefadvies

Dit heeft niet met de molen van Veessen te maken, maar wel met de professie van de molenaar. De Gelderse Molenfederatie is geadviseerd over hoe haar oud archief goed te ordenen en fysiek te behandelen en hoe het aan te bieden aan het Gelders Archief dat voor het permanent bewaren daarvan de aangewezen instantie is.

Jaarverslag 2022

 Draaien

In 79 dagen is er 642 uren gedraaid met de molen. De wiekenas is in die tijd 360.000 keer rond gegaan. De beginstand van de teller was 58.369. De week tussen kerst en nieuwjaar 2023 is een eindsprint geweest. Er kon elke dag worden gedraaid, gepaard gaande met forse wind tot 's avonds laat. 

Slechts één keer was er een partij van 500 kg graan om te malen.

Ook op Gelderse molendag, 26 november, ter gelegenheid van het 50 - jarig jubileum van het Gilde van Molenaars, is er uiteraard gedraaid. Voor die gelegenheid is ook op 9 april gedraaid met zoveel mogelijk molens tegelijk. Het waren er 806.

Met open monumentendag in september heeft de motor van de Stoom gedraaid. Jene van Leeuwen is er druk mee geweest om de motor in goede staat te brengen en te houden.

Met Koningsdag en de intocht van Sinterklaas was de molen versierd. 

Onderhoud

De kammen van het vangwiel en de bonkelaar zijn in de was gezet, zoals elk jaar een keer. Het gewone dagelijkse smeren van bovenas en kruiwerk is uitgevoerd. Een groot aantal stellingplanken en -liggers worden vernieuwd. Het hoognodige schilderwerk is nog steeds niet gebeurd.

In maart heeft de Monumentenwacht de molen geïnspecteerd.

Op de binnenroede zijn twee nieuwe zeilen gekomen. Met de nieuwe zeilen van een poosje terug op de buitenroede, kunnen we daar weer een flink aantal jaren mee vooruit.

Met het malen van de partij graan is de bonkelaar waarschijnlijk een eindje opgeschoven op de koningspil. 

Andere dingen

Begin september is het altijd de tijd dat de spreeuwen de molen overnemen. Ze hebben hun jongen grootgebracht, er zijn volop bessen te eten, dus hebben ze alle tijd om er eens rustig met zijn allen bij te gaan zitten. Ze poepen dan ook de hele stelling onder met pitjes.

Op 11 september deed de culturele fietstocht "Rondje Pontje" de molen aan.

De molenaar kreeg met enige vertraging vanwege corona een speldje, een gekroonde zilveren sabelijzer, omdat hij 25 jaar geleden in 1995 gediplomeerd is als molenaar. De speld met molenraderen waren ter gelegenheid van zijn diplomering. 

De molen is ook altijd aantrekkelijk voor bestuurders van vervoermiddelen die zelf ook monumentaal en aantrekkelijk zijn.  

Jaarverslag 2021

Draaien

De molen heeft dit jaar op 82 dagen (dat is eens per 4,5 dagen) 622 uur lang gedraaid en 379.262 omwentelingen met de wiekenas gemaakt. De beginstand van de teller was 679.107 en de eindstand 58.369. Hij is op 6 november "over de kop" gegaan. Er zijn perioden geweest dat er erg weinig wind was, zoals veertien dagen achter elkaar in de tweede helft van december dat er niet kon worden gedraaid. Pas de laatste twee dagen van het jaar kwam de wind weer terug. 

Op 11 maart hebben we gedraaid tegen windkracht 7 aan.

Aan nationale molen- en fietsdag in mei is geen aandacht besteed. 

Met open monumentendag in september heeft Robin van Katwijk gedraaid, waarvoor dank. 

Zaterdag 6 november is de snertactie wel doorgegaan. 

Jubileum

© foto Henri van der Beek

Molenaar Gerrit Kouwenhoven is bij de molen begonnen op maandag 6 mei 1996 na het weekend waarin molenaar Jan Langevoord tragisch is overleden. Zijn eerste taak was uiteraard de molen voor zes weken in de rouw te zetten. Het verbijsterde hem dat hij daarbij in de kap een dode duif aantrof. Gerrit was dus dit jaar 25 jaar molenaar op de molen. 

Wederwaardigheden

In februari was er hoog water

En in juli opnieuw

Er kwam in februari sneeuw, fijne sneeuw met wind en een molen is niet winddicht . Dit is de bovenste zolder van de molen. Let op de sporen van een... muis?

De groepen 5 en 6 van de plaatselijke basisschool De IJsselvallei konden ondanks corona, met voorzorgsmaatregelen kennis maken met de molen. 

Koningsdag, vier vlaggen en gepavoiseerd gevlucht

Deze vrachtwagenchauffeur vond het leuk om een opname te maken van zijn wagen waarop molens zijn afgebeeld met een echte draaiende molen op de achtergrond.  

Toch wel bijzonder, onze molen getekend door G. J. Pouw, een grote bekende in de molenwereld, op een langspeelplaat van 1980 met klassieke muziek. 

De molen heeft in de rouw gestaan vanwege het overlijden van dorpsgenoot Henk Boer en van 

buurvrouw molenaarsvrouw uit Marle Thea de Bats.

Grote brandweeroefening in oktober

Een draaiende molen, daar kun je wel minutenlang gebiologeerd naar staan kijken

Jan en Roeli van Velde kwamen hun trouwfoto's van dertig jaar geleden op de molen dunnetjes overdoen. 

"Toch leuk om nu een echte Molenaar aan het werk te zien" aldus Marleen Molenaar in het gastenboek. 

En andere ontboezemingen  in het gastenboek:

"Geruisloos ga je heen

stap voor stap zonder geluid of afdruk

gevogelte vliegt over

het meel wordt gemalen

zwevend van geluk

blij als een kind

alles gedragen door de wind"

"Ein sehr schöner Ort zum verweilen" 

"Wat vet om te zien"

René Arendsen van TV Gelderland kwam zomaar "buurten" en bracht ons vanaf de stelling van de draaiende molen in de radiouitzending van Jan de Hoop. 

Never a dull moment in Veessen bij de molen!

Onderhoud

Begin van het jaar zijn de houten kammen van het vangwiel en de bonkelaar weer "gewassen" dat wil zeggen, met warme bijenwas gesmeerd. 

De plaatselijke mastenbouwer Gert Visser maakte een nieuwe mast voor de windwijzer. Jene van Leeuwen ontfermde zich over het schilderwerk. 

Je staat raar te kijken als je 50 kg graan omhoog hijst op windkracht en het touw knapt voor je ogen. Gelukkig viel de vervolgschade mee en kan ook dit touw worden gerepareerd. 

De bliksemsafleider is gecontroleerd.

Op de een na laatste dag van het jaar viel een raam zomaar uit het kozijn en braken er twee ruitjes. 

Op oudejaarsdag is begonnen om met schoonmaakazijn de gladmakende algen op de stellingplanken te bestrijden. 

 De molen staat vrijdagmiddag 21 mei in de rouwstand tijdens het begraven van dorpsgenoot Henk Boer

Terwijl de molen in de rouw stond, bereikte ons het bericht dat dorpsgenoot Johan Hogeboom eveneens is overleden.

Jaarverslag 2020

Draaien en malen

Dit jaar is een recordjaar geworden wat betreft het aantal omwentelingen van de wiekenas. Dankzij veel wind en ook door het feit dat de molenaar vaak thuis werkte vanwege corona, kon er vaak en vooral per dag veel uren worden gedraaid met de molen. De wiekenas is dit jaar in 857 uur op 112 dagen 511.192 keer rondgegaan. Het record tot nu toe was 327.000 omwentelingen. Het zou nog meer zijn geweest als de teller ons niet enkele tienduizenden omwentelingen in de steek heeft gelaten. Bij de overgang van 299.999 naar 300.000 en opnieuw bij 399.999 naar 400.000 heeft hij enkele draaidagen stilgestaan. De beginstand was 167.915 en de eindstand 679.107.

De enigszins hogere waterstand van maart vormde geen belemmering voor het draaien. 

In oktober is een paarhonderd kilo graan gemalen. Dat was ook meteen de enige keer dat er echt gemalen kon worden. 

Onderhoud en mankementen

In maart zijn er nieuwe voorzomen en windborden aan de wieken aangebracht. Enkele kluften en hekstokken zijn ook vervangen. We hopen dat de rest van het hekwerk nog even meekan. 

De keerneuten zijn, evenals de kruineuten vorig jaar, afgerond om de wrijving bij het kruien te verminderen. 

De plek waar de ijzeren ring onder de overring zich in de neuten heeft gevreten, is extra weggeslepen. 

In het najaar viel bij harde wind de bovenkant van de mast van de windwijzer naar beneden. De schilder had ons al gewaarschuwd dat hij verrot was. Er zijn geen ongelukken gebeurd. 

In december zijn de roeden gecontroleerd om te zien of ze nog wel goed genoeg zijn om eventueel een nieuw hekwerk er aan te maken, of dat ze daarvoor ook vervangen zouden moeten worden. Het ziet er naar uit dat ze die test positief hebben doorstaan. 

Vrijwilliger Jene van Leeuwen heeft met succes in de molen op twee lokale plekken houtworm bestreden. De molenaar is begonnen met het schoonmaken van het stellinghek en de witte getrapte weeg. Er zat veel alg en korstmossen op het stellinghek. 

Bijzondere momenten.

Begin van het jaar is er een filmpje gemaakt in de molen met de stripfiguur Wilhelmpje. Het resultaat is nog altijd niet gezien. 

Op 17 april, 75 jaar na de bevrijding van Veessen, draaide de molen versierd. Verder kon er vanwege corona niets van de geplande feestelijkheden doorgaan, behalve dat er een boek over Veessen in de oorlog is verschenen dat huis aan huis is verspreid. 

In de eerste coronagolf heeft de molen zeven keer in de rouw gestaan voor een overleden dorpsgenoot (die overigens niet allen aan het virus zijn overleden). Aan het eind van het jaar is de molen in de rouw gezet vanwege het overlijden van het oud-molencomitélid Jan Daalder. Dat werd ook gedaan voor een achternicht van de molenaar in de VS, dat werd daarginds geweldig gewaardeerd.

In november was de molen in de avond oranje verlicht als protest tegen geweld tegen vrouwen, wat een internationale actie is elk jaar. 

In juni is een familiereünie op de molen ontvangen op gepaste afstand en buiten voor zover de uitleg betrof. 

Molendag en monumentendag.

Deze twee normaal gesproken hoogtijdagen zijn zo goed als ongemerkt gepasseerd, met dien verstande,  dat monumentendag met Robin van Katwijk als molenaar toch een gezellig tintje is gegeven.